Creatieve Industrie in ontwikkeling

U werkt in de Grafimedia sector een onderdeel van de Creatieve Industrie.  Dan merkt u dat uw omgeving snel verandert. Uw organisatie moet strategisch én in het dagelijkse werk vooruitstrevend en flexibel zijn. Daarbij is het van belang dat de kwaliteit hoog blijft, terwijl u samen met uw relaties steeds schakelt om de beste waarde voor uw klant te leveren.

Wat is daar voor nodig? In onze beleving: goede strategische ondersteuning, en aandacht voor uw mensen. Daarom helpen wij bedrijven in de Creatieve Industrie met het borgen van hun visie en het excelleren van hun mensen. Wij hebben kennis van de branche en de trends, kijken vooruit en passen toe wat er nu nodig is. Informatie over de brede sector creatieve industrie vindt u hieronder:

  • creatieve industrie als economische factor
  • creatieve industrie sector informatie
  • branchegegevens uit diverse sectoren binnen de Creatieve Industrie

De creatieve industrie is een verzamelnaam voor de beroepen en bedrijfstypen gericht op de exploitatie van kunstzinnigheid en intellectueel eigendom. Men kan hierbij denken  aan sectoren als beeldende kunst, theater, mode, design, grafimedia, muziek, reclame, vormgeving en softwareontwikkeling, internet etc.

De creatieve industrie is in te delen in de drie categorieën:  
  • de kunstsector
  • media en entertainment
  • de creatieve zakelijke dienstverlening

Creatieve Industrie als economische factor

De creatieve industrie is als economische sector ontstaan tussen de traditionele sectoren van de economie (landbouw, industrie en dienstverlening) en de cultuursector. De laatste tijd is deze sector flink gegroeid en heeft tegenwoordig een omvang als de bouw, het onderwijs of de gezondheidszorg. In het spoor van de Amerikaanse “guru” Richard Florida die met zijn boek “Rise of the creative class” (2002) wereldwijd aandacht kreeg voor het belang van de creatieve klasse voor stedelijke ontwikkeling, richten vele steden zich nu op het aantrekken van de creatieve industrie. De creatieve industrie is in Nederland traditiegetrouw het sterkst vertegenwoordigd in Amsterdam, maar andere steden zoals Utrecht, Nijmegen, Tilburg en Rotterdam zijn in opkomst. De internationale belangstelling voor de creatieve industrieën is een feit. De waardeketen van de creatieve industrie bestaat uit bedrijfstakken die allemaal onvoorwaardelijk afhankelijk zijn van creatieve grondstof. Elke schakel draagt er in meer of mindere mate bij aan de productie van symbolische meerwaarde. De creatieve waarde doorloopt alle bedrijfstakken en kan door elk van de spelers beïnvloed  worden. Sommige schakels in het proces grijpen meer in de creatieve input in dan andere.

Creatieve industrie sector informatie

Om de debatten over de creatieve industrie en het economisch belang van deze sector in het juiste perspectief te plaatsen zijn kwantitatieve data over de belangrijkste trends in relatie tot wat er in de brede economie gebeurt, onontbeerlijk. In deze bijdrage is een selectie van gegevens bij elkaar gebracht uit de Cross Media Monitor 2012. De Cross Media Monitor baseert zich groten deels op het LISA­data bestand dat uitgaat van de Standaard Bedrijfsindeling van de Kamer van
Koop handel en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dit bestand bevat gegevens die teruggaan tot 1996. De definitie van creatieve industrie is ontwikkeld in onderzoek van TNO en door het CBS als grond slag van haar werk overgenomen (Rutten 2010; Braams 2010).

 Werkgelegenheid

In 2011 is 3,5 procent van de banen in Nederland in de creatieve industrie te vinden. De jaarlijkse groei in deze sector heeft de aandacht van beleidsmakers getrokken. Die ligt ruim boven de gemiddelde groei van de gehele economie. Terwijl in de periode 2000-2011 het aantal banen in Nederland met 0,9 procent toenam, steeg die in de creatieve industrie 3,0 procent. In de recente jaren 2009-2011 vlakte de groei af, zowel in de gehele economie als in de creatieve industrie. Opvallend is de discrepantie tussen de verschillende deelsectoren. Kunsten en cultureel erfgoed groeiden spectaculair, met name de beeldende en de podiumkunsten: een groei naar 99.000 banen in 2011.Die is echter geflatteerd. Reden daarvoor is dat sinds 2008 alle zelfstandig gevestigde professionals verplicht zijn zich te registreren bij de Kamer van Koophandel waardoor ze op de statistische radar zijn terechtgekomen. Onmiskenbaar voordeel van deze ontwikkeling is dat de omvang van de kunstensector nu beter in beeld is dan voorheen. De media- en entertainmentindustrie daarentegen kromp als geheel, met uitzondering van de film- en muziekindustrie. In deze context valt het grote aandeel van de pers op. Dat domein is verantwoordelijk voor bijna 34.000 van de in totaal 89.000 banen, maar levert in de periode 2009-2011 ook het meeste in: ruim 1.250 banen. Daarnaast is er sterke krimp te zien in de periode 2009-2011 in de boekenindustrie en bij radio en televisie. Opvallend verder is de teruggang van overige uitgeverijen na 2000. Binnen de creatieve zakelijke dienstverlening komt de hoogste groei van het aantal banen voor conto van het kleinste domein. Dat is vormgeving en ontwerp, waartoe ook de architectuur gerekend wordt. Hierin is de banengroei over de periode 2000-2011 zelfs fors te noemen. Ook in de reclame en communicatie is er sprake van een aanzienlijke banengroei.

Bedrijven


Het groeipercentage van het aantal bedrijfs vestigingen in de creatieve industrie overstijgt dat van de banen ruim. Opvallend is bijvoorbeeld dat het aantal vestigingen in de media en entertainmentindustrie met bijna  7 procent steeg in de jaren 2009-2011, terwijl het aantal banen met 1,7 procent afnam. Deze cijfers duiden op een ontwikkeling van schaalverkleining in de hele
creatieve industrie. De gemiddelde bedrijfsgrootte  in deze sector liep in ruim tien jaar tijd terug van vijf  in 2000 naar iets meer dan drie banen in 2011. In de sectoren kunsten en cultureel erfgoed was er sprake van een daling van vier naar twee, in de creatieve zakelijke dienstverlening van drie naar twee banen.

Omzet

Banengroei vertaalt zich niet één op één in omzetgroei. De creatieve industrie zette in 2010 bijna 33 miljard euro om. Dat is bijna 4 miljard euro meer dan in 2000. In de jaren 2008-2010 was er echter sprake van een omzetdaling die bijna even groot was als de teruggang in de gehele economie:1,5 tegen 1,4 procent. Ondanks een geringere stijging over de gehele periode, inclusief de grootste teruggang in de jaren 2008-2010, zijn media en entertainment in omzettermen met afstand de belangrijkste creatieve industriesector, terwijl hij in banen gerekend juist de kleinste is (zie tabel 1). De omzet per baan ligt binnen deze sector daarmee ruim boven die in de andere sectoren.

Qua omzet neemt de creatieve industrie 2,9 procent van de totale economie voor zijn rekening. Dat is lager dan het aandeel banen in de sector. Daarmee is de omzet per baan in de creatieve industrie aanzienlijk lager dan in de gehele economie gemiddeld. Dat wordt verklaard door het arbeidsintensieve karakter van de creatieve industrie, in het bijzonder binnen kunsten en cultureel erfgoed en de creatieve zakelijke dienstverlening.

Bron: Paul Rutten is lector Creative Business bij het Kenniscentrum Creating 010 van de Hogeschool Rotterdam en gasthoogleraar aan de Universiteit Antwerpen. Samen met Walter Amerika trekt hij CLICK//CI NeXt. Olaf Koops is economisch onderzoeker en verbonden aan TNO Strategy & Policy.

Branchegegevens uit diverse sectoren binnen de Creatieve Industrie

1. Monitor Topsectoren beleid

Het totaal aantal MKB-bedrijven actief in topsectoren is in de periode 2010-2013 met 7 procent gestegen van ruim 304 duizend naar bijna 326 duizend. Dit blijkt uit de onlangs verschenen Monitor Topsectoren 2015.

De ontwikkeling in het aantal mkb-bedrijven binnen de topsectoren loopt overigens sterk uiteen. Zo groeide in de creatieve industrie het aantal MKB-bedrijven in de periode 2010-2013 met ruim 15 procent en in de sector waar high tech systemen en materialen worden ontwikkeld en gemaakt met bijna 9 procent. In de transport- en opslagsector steeg het aantal bedrijven ook nog met bijna 6 procent. Het aantal MKB-bedrijven in de food-gerelateerde topsectoren tuinbouw en Agri & food daalde daarentegen met respectievelijk een kleine 9 en 2 procent.

Topsectorenbeleid

De topsectoren zijn kennisintensief, export georiënteerd en kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken wereldwijd. Grote bedrijven en het MKB in deze internationaal opererende topsectoren zorgen voor welvaart en werkgelegenheid in Nederland. Met investeringen wil het kabinet het verdienvermogen van deze topsectoren volop benutten en de Nederlandse concurrentiekracht en economie versterken. Op topsectoren.nl vindt u meer informatie over de topsectoren.

2. Grafimedia in Cijfers  

Grafimedia in cijfers 2016 wordt sinds 2005 uitgegeven en is een waardevolle bron van informatie voor de branche en het A&O Fonds Grafimediabranche. De publicatie zoomt vooral in op de arbeidsmarkt. Een deel van de uitgave richt zich op KVGO-leden (werkgeversorganisatie Grafimedia: www.kvgo.nl). De cijfers bieden een gedegen onderbouwing voor de ontwikkelingen die zichtbaar zijn. Door het inzicht in de sector kan het A&O Fonds Grafimediabranche daar concreet actie op nemen, bijvoorbeeld bij het indienen van maatregelen voor de sectorplan subsidies.

3. Visuele communicatie: FESPA

FESPA Nederland is een organisatie voor producenten in de markt van visuele communicatie producten. Alle bedrijven die zich bezig houden met de vervaardiging van deze producten zijn welkom bij FESPA Nederland. Wij werken vanuit de basis gedachte dat we door het verbinden van ondernemingen en kennis, ondernemers helpen steeds in te kunnen spelen op de veranderende vraag van de markt.

De wereld is (drastisch) in beweging. En dat geld zeker voor de viscom markt. Aansluiting hebben en houden op deze veranderingen is van essentieel belang in het voortbestaan van ondernemingen. 

FESPA Nederland onderzoekt en volgt de ontwikkelingen in de markt en biedt zo de mogelijkheid aansluiting te houden. Een deel van de hier gepubliceerde kennis is gratis, een deel is voorbehouden aan onze leden.

Via de tabs links op deze pagina kunt u bladeren naar de verschillende onderzoeken die via deze site ook te verkrijgen zijn. Onder het tabblad Viscom staan de rapporten die direct te relateren zijn aan de markt van visuele communicatie. Onderinnovatie en trends staan onderzoeken en rapporten die meer indirect hun effect hebben op de visuele communicatie markt.

4. Rabobank Cijfers & Trends

De Rabobank heeft veel branchekennis, die zij al meer dan 38 jaar graag delen via Cijfers en Trends. Deze kennis kunt u direct toepassen binnen uw onderneming. U kunt via een menu eenvoudig uw sector en branche selecteren. Daar vindt u de voor u relevante branche-informatie: kansen en bedreigingen, perspectieven, trends, vooruitzichten en markt- en achtergrondinformatie. Sertotinformatie Grafimedia, klik hier.

Communicatiebureaus, klik hier. ICT-dienstverlening, klik hier. Uitgeverijen klik hier.

5. ABN AMRO Visie op sectoren

Visie op Sectoren geeft een schets van de stand van zaken, en de vooruitzichten, van 11 sectoren met in totaal 60 branches. Hiermee biedt Visie op Sectoren een dwarsdoorsnede van het Nederlandse bedrijfsleven. Neem een kijkje achter de schermen van de veelomvattende en soms verhullende macro-economische cijfers. Ontdek de trends, ontwikkelingen en onze visie op sectoren. Informatie over:  technologie-media-telecom.  Hier vindt u onderandere informatrie over: Drukkerijen, uitgeverijen, ICT, Televisie en radio, Communicatiebureau's.

6. Verpakken: NVC

NVC is de vereniging van bedrijven die het belang erkennen van verpakken als activiteit binnen de gehele supply chain van verpakte producten. Het NVC lidmaatschap, de projecten, informatiediensten en de opleidingen stimuleren het continu verbeteren van het verpakken.

7. Kartonnage Kartoflex en ECMA

Kartoflex is de werkgeversvereniging van Nederlandse fabrikanten van kartonnages en flexibele verpakkingen. ECMA is the International Network of Folding Carton Organisations; carton businesses, national carton associations and suppliers to the carton industry.